Các câu chuyện toán học

Từ Thư viện Khoa học VLOS
(đổi hướng từ Các Câu Chuyện Toán Học)
Bước tới: chuyển hướng, tìm kiếm

Ở nơi kinh tuyến O đi qua, có 1 vùng đất rất nổi tiếng nằm giữa ba châu lục, đó là Địa Trung Hải, phía Bắc Địa Trung Hải, có 1 bán đảo hình mũi dày đó là nước ITALIA. từ đảo này nhìn ra Địa Trung Hải có hòn đảo lớn nhất Địa Trung Hải. Đó là đảo Sisilia (xixin).

Nhà toán học vĩ đại Archimède

Thời Cổ Đại đảo này là 1 quốc gia, nay thuộc công hòa Italia, nơi có ngọn núi lửa nổi tiếng Etna cao tới 3263m và đây cũng là quê hương của tổ chức Mafia.

Trên Đảo có thành Syracuse (xiraca)quê hương của một trong những nhà toán học vĩ đại nhất của mọi thời đại. và chắc chắn là vĩ đại nhất trong thời Cổ Đại. và đó chính là Archimède (acsimet) (287 - 212 Trước Công Nguyên.

Không biết vô tình hay có ý mà nhà thiên văn Phidi ở thành Xiragquy thuộc đảo Xixin Hi Lạp (mảnh đất của rất nhiều thần thoại thú vị và đa dạng, các bạn hãy tìm và đọc cuốn "thần thoại Hi Lạp sẽ biết rõ").đã dặt cho cậu con trai duy nhất năm 287 tcn cái tên Archimède (nghĩa là nhà phát minh đầu tiên). Điều kỳ diệu là những sáng tạo vĩ đại của Archimède sau này đã hoàn toàn ứng nghiệm với cái tên độc đáo này.

Mặc dù bị thiệt thồi vì mất Mẹ từ bé nhưng lại được người cha nuôi nấng, dạy dỗ chu đáo. Thủa nhỏ,Archimède đã được ông Phidi truyền thụ những hiểu biết về toán học và thiên văn học. Với trí thông minh khác thường và lòng khát khao tìm hiểu những bí ẩn của thế giới xung quanh, khi lớn lên Archimède ko chỉ bó hẹp mình trong những kiến thức mà người cha truyền lại mà còn sẵn sàng một mình vượt biển Địa Trung Hải mênh mông xang tận Alechxăngdri bên Ai Cập để năng cao kiến thức.

Bấy giờ kinh thành Alechxăngdri được coi là ánh sáng trí tuệ thế giới bởi hàng đế Ptoleme đã xây dựng được một thư viện khổng lồ chứa đựng tới 700 ngàn cuốn sách chép tay và quy tụ được những nhà thông thái bậc nhất thời cổ dại. Trong thời gian học tại đền Mudo, một loại viện hàn lâm thời cổ Ai Cập, Archimède đã hấp thu được tinh hoa kiến thức của các bậc tiền bối vĩ đại như Democrit, Oclit.... đồng thời còn kết bạn với nhà tự nhiên học lừng danh Eratosten.

khác với các nhà khoa học ở Alechxăngdri bấy giờ chỉ lưu tâm nhiều dến những vấn đề lí thuyết. Archimède luôn gắn liền giữa lý luận với thực tiễn, đem khoa học phục vụ đời sống.

Và bây giờ chúng ta sẽ phác thảo sơ qua về những "công trình" trí tuệ cùa nhà phát minh vĩ đại này.

Chiếc gương quay

Năm 241 TCN, đội quân viễn chinh La Mã đã chiếm đóng toàn bộ đảo Sisilia, sau đó bị đánh đuổi. đến năm 214 tcn tướng Marcellus của La Mã lại đưa quân chiếm đóng đảo này. Archimède đã có nhiều cống góp giúp vua Hieron bảo vệ thành Syracus, chống lại quận địch. Ông đã hướng dẵn chế tạo ra chiếc máy phóng đá khổng lồ có thể phóng được những tảng đá rất lớn và điều chình để đá lăng xa-gần các móc cực lớn nhờ hẹ thống ròng rọc kép có thể ngoạm chạt và nâng tàu thuyền của địch lên cao rồi đập xuống nước cho vớ tan, hoặc dùng những chiếc gương quay được trên bản lề để hứng ánh nắng mặt trời rồi tập trung hướng về địch phía xa làm tàu thuyền của địch bốc cháy ... với những vũ khí lợi hại này quân địch khiếp sợ đến nỗi chúng chỉ trông thấy một sợi dây thừng hay 1 khúc gỗ trên tường đã tưởng đang quay những chiếc máy về phía mình, la hét thất thanh và bỏ chạy thục mạng. Khi quân La Mã hoàn hồn chúng mới hiểu ra rằng, đây ko phải là sự trừng phạt của Trời - Đất. Mà chỉ là Trí tuệ của 1 nhà khoa học. Tướng Marcellus đã thốt lên:" chúng ta đang đánh nhau với một nhà toán học".

Nhà văn Pluytac thời Hi lạp đã viết: "khi quân La Mã bắt đầu những cuộc tiến công từ trên đất liền cũng như trên biển, nhiều người Syracuse cho rằng khó có thể chống lại đội quân hùng mạnh như vậy. Archimède liền cho mở những vũ khí do ông sáng tạo ra, thế là những tảng đá lớn bay đi với tốc độ nhanh phi thường, phát ra những tiếng động khủng khiép tới tấp giáng xuống đầu các đội quân đi bằng đường bộ, cùng lúc đó những thanh xà nặng uốn cong hình chiếc sừng khổng lồ được phóng từ pháo đài ra liên tiếp rơi xuống tàu địch. tướng La Mã phải ra lẹnh rut lui.Nhưng chưa dùng lại ở đó, khi các tàu địch rút chạy đến cách khoảng 1 mũi tên bay thì ông già Archimède lại ra lệnh đưa ra tấm gương 6 mặt cách tấm gương này 1 khoảng ông dặt các tấm gương khác nhỏ hơn, quay trên các bản lề. ông dặt tấm gương giữa các tia sáng mặt trời mùa hè, và sau đó thì ai trong chúng ta cũng có thể liên tưởng ra được kết quả của sáng tạo vĩ đại này. tuy nhiên sau 2 năm thành Syracuse đã cố thủ được nhờ những vũ khí đặc biệt của Ông. đến mùa thu năm 212 tcn do bị nội phản mà quân LM đã chiếm được thành trong khi Archimède đang mải mê suy nghĩ về một sơ đồ vễ trên cát. Khi bóng tên lính La Mã ngả trên hình vẽ của Archimède, ông liền kêu lên "khônng được đụng đến hình tròn của tôi" ngay tức thì 1 lưới kiếm đã xuyên qua người ông và Ông ngã xuống bên cạnh sơ đồ ở tuổi 75.

Còn rất nhiều những phát minh của Archimède mà chúng ta sẽ được tìm hiểu tới như Bí mật "Vụ án chiếc Vương Miện" xin hẹn kỳ sau.

Chúng ta có thể tham khảo trên cuốn "CÁC CÂU TRUYỆN TOÁN HỌC, của NGUYỄN BA ĐÔ - HỒ CHÂU"