Cổ học tinh hoa. Nguyễn Văn Ngọc, Trần Lê Nhân/52

Từ Thư viện Khoa học VLOS
Bước tới: chuyển hướng, tìm kiếm

MẠNH THƯỜNG QUÂN VÀO NƯỚC TẦN

Mạnh Thường Quân là một nhà nghĩa hiệp nước Tề, muốn sang nước Tần để du thuyết. Có hàng nghìn người can ngăn mà không được. Sau Tô Tần đến can, Mạnh Thường Quân bảo rằng:

"Việc người ta thì ta đây không còn sót gì nữa, chỉ có việc quỉ thần là ta chưa được rõ mà thôi.

- Tô Tần đáp: Ấy chính tôi lại đây không phải là để nói việc người, tôi cốt định đem việc quỉ thần nói để ông nghe.

- Mạnh Thường Quân: ừ thế nói ta nghe.

- Tô Tần nói:

Vừa rồi tôi lại đây, đi qua con sông, tôi thấy một pho tượng đất nói truyện vái một pho tượng gỗ. Tượng gỗ bảo tượng đất: "Ngươi là đất nặn thành hình, đến mùa mưa, nước sông lên, ngập lụt cả thì ngươi bở tan ra mất. - Tượng đất nói: Ta có tan ra nữa, ta vốn là đất, thì đất lại hoàn đất mà thôi. Chớ như người là gỗ tạc thành hình, nước tràn ngập lên, thì chửa biết ngươi trôi rạt vào đâu mà rồi ra thế nào..." Nay nước Tần là nước hiểm trở, vua Tần là vua bạo ngược, nếu ông vào đấy thì chửa biết có ra thoát được không.

Mạnh Thường Quân nghe nói bèn thôi không sang nước Tần nữa.

GIẢI NGHĨA

- Mạnh Thường Quân: con vua nước Tề thời Chiến quốc, họ Điền tên Vãn làm tướng nước Tề có tiếng là người nghĩa hiệp, trong nhà lúc nào cũng tiếp đãi đến vài nghìn người khách.

- Nghĩa hiệp: người thẳng tính, thích điều phải, hay giúp người hèn yếu, chống lại kẻ cường quyền.

- Tần: tên nước đời Xuân Thu tức là tĩnh Thiểm Tây bây giờ, đến đời Thuỷ Hoàng nước Tần chiếm được cả sáu nước mà nhất thống thiên hạ.

- Da thuyết: nhà ngôn luận giỏi đời Chiến quốc thường dùng nhờì biện bác mà làm cho người ta xiêu lòng phải nghe.

- Tô Tần: người thời Chiến quốc là một nhà du thuyết giỏi, có công đi liên hợp được sáu nước để chống lại nước Tần.

- Quỉ thần: quỉ: bực thiêng liêng ở dưới đất tức là người chết; thần: bực thiêng liêng ở trên giời. Mạnh Thường Quân thấy Tô Tần đến, đột ngột đem truyện quỉ thần hỏi, có ý làm cho khó khăn Tô Tần không nói ra làm sao được nữa. Khống ngờ Tô Tần ửng biến nhanh, lấy ngay truyện quỉ thần làm thí dụ mà nói đến việc mình.

- Hiểm trở: núi cao, sông sâu ngăn trở, đi lại hiểm nghèo.

NHỜI BÀN

Mạnh Thường Quân cậy là tài giỏi, trước đã không chịu nghe ai, mà sau lại nghe Tô Tấn, là vi Tô Tần thuyết lý đến nơi không còn sót nước gi. Bài ngụ ngôn của Tô Tần đây thực là một bài học hay cho những kẻ có tính mạo hiểm mà không biết liệu sức mình. Mạo hiểm là một tỉnh hay, nhưng phải có biết mình, biết người thi mới thành được việc mà không đến nỗi thất bại.

Liên kết đến đây