Dạy học Cấu tạo bên trong của hạt đậu theo phương pháp Bàn tay nặn bột

Từ Thư viện Khoa học VLOS
Bước tới: chuyển hướng, tìm kiếm
CẤU TẠO BÊN TRONG CỦA HẠT ĐẬU

1. Mc tiêu bài hc

Sau bài học, học sinh hiểu và mô tả được cấu tạo bên trong của hạt đậu.

2. Thiết bdy hc

- Một số hạt đậu ngự đã được ngâm nước;

- Dao nhỏ dùng để tách hạt đậu.

3. Tiến trình dy hc cth

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Bước 1: Tình huống xuất phát
Giáo viên đưa ra một vài hạt đậungự (Loại đậu hạt lớn nhằm mục đích cho học sinh dễ quan sát). Đồng thời giáo viên đặt câu hỏi: "Theo các em trong ht đậu có gì?".

Giáo viên yêu cầu học sinh: "Các em hãy vẽ vào vở thực hành hình vẽ theo suy nghĩ của mình những gì có bên trong hạt đậu"

Học sinh quan sát các hạt đậu ngự và ý thức được nhiệm vụ cần làm.
Bước 2: Hình thành câu hi ca hc sinh
Trong thời gian học sinh vẽ các ýkiến của mình vào vở thực hành, giáo viên tranh thủ quan sát nhanh để tìm các hình vẽ đúng và cần phải chú trọng đến các hình vẽ sai (quan niệm ban đầu "ngây thơ"). Học sinh vẽ theo suy nghĩ cá nhân ban đầu về những gì có bên trong hạt đậu. Thời gian cho hoạt động này khoảng 2-3 phút.

Ví dụ thực tế về biểu tượng banđầu của một số học sinh tiểu học 9 tuổi tại Pháp sau khi được hỏi "Trong hạt đậu có gì?".

- Trong hạt đậu có nhiều hạt nhỏ.

- Trong hạt đậu có cây con với lá và rễ.

- Trong hạt đậu có cây đậu nởhoa và có nhiều hoạt động khác.

- Trong hạt đậu có nhiều hạt đậu nhỏ có rễ.

- Trong hạt đậu có nhiều hạt đậu nhỏ.

- Trong hạt đậu có một cây đậunhỏ với đầy đủ thân, lá, rễ.

Bước 3: Xây dng githuyết và thiết kế phương án thc nghim
Giả sử sau khi quan sát nhanh hoạt động cá nhân của các học sinh trong lớp về hình vẽ biểu tượng ban đầu "Có gì bên trong hạt đậu?" Giáo viên chọn được 9 hình vẽ khác nhau như hình vẽ nêu ở bước 2. Mặc dù các hình vẽ khác nhau nhưng tựu chung lại giáo viên có thể gợi ý để học sinh thấy có những điểm chung trong quan niệm ban đầu của các em. Cụ thể là:

- Nhóm biểu tượng 1: Hình vẽ củahọc sinh đều cho rằng trong hạt đậu đều có nhiều hạt đậu nhỏ khác.

- Nhóm biểu tượng 2: Hình vẽ củahọc sinh đều có một cây đậu con với đầy đủ các bộ phận.

- Nhóm biểu tượng 3: Hình vẽ của học sinh cho rằng trong hạt đậu có một cây đậu con có đầy đủ bộ phận đang nở hoa, ngoài ra còn có nhiều hạt đậu nhỏ khác.

- Nhóm biểu tượng 4: Hình vẽ của học sinh cho rằng trong hạt đậu có nhiều hạt đậu nhỏ đang mọc rễ.

Sau khi giúp học sinh so sánh và gợi ý để học sinh phân nhóm các ý kiến ban đầu, giáo viên hướng dẫn các học sinh đặt các câu hỏi nghi vấn. Cụ thể trong trường hợp đang xét, học sinh có thể đưa ra các câu hỏi:

- Có phải bên trong hạt đậu cónhiều hạt đậu nhỏ?

- Có phải có một cây đậu con nởhoa bên trong hạt đậu?

- Có phải trong hạt đậu có nhiều hạt đậu nhỏ có rễ?...

Để ý thấy rằng các câu hỏi trên là những nghi vấn từ những điểm khác biệt của các biểu tượng ban đầu nói trên.

Giáo viên yêu cầu học sinh đề xuất hoạt động thực nghiệm tìm tòi- nghiên cứu cho các câu hỏi xuất phát từ sự khác nhau của các biểu tượng ban đầu về cấu tạo bên trong của hạt đậu. Học sinh có thể đề xuất nhiều phương án như:

- Bổ (mở/cắt đôi) hạt đậu ra đểquan sát bên trong. (Lưu ý nếu họcsinh dùng những từ ngữ như vậy thìgiáo viên nên chỉnh lại là TÁCH hạtđậu ra để quan sát chứ không phảibổ/mở/cắt đôi vì nếu làm như vậysẽ làm hỏng các bộ phận bên trongvà sẽ khó quan sát);

- Xem hình vẽ trong sách giáo khoa;

- Xem tranh vẽ khoa học chụphình cấu tạo bên trong hạt đậu…

Bước 4: Tiến hành thc nghim tìm tòi - nghiên cu
Giáo viên khéo léo nhận xét các ý kiến trên đều có lý nhưng cả lớp sẽ thực hiện phương án tách hạt đậu ra để quan sát, tìm hiểu cấu tạo bên trong của hạt đậu. Lúc này giáo viên mới phát cho mỗi học sinh một hạt đậu (tương ứng với số lượng học sinh trong mỗi nhóm, có thể tăng 2,3 hạt dự phòng trong trường hợp học sinh tách hạt đậu không thành công); đồng thời hướng dẫn học sinh tách hạt đậu ở phía lưng hạt (để tránh gẫy lá mầm ở phía bụng hạt đậu). Để học sinh tách hạt đậu dễ dàng, giáo viên phải ngâm hạt đậu vào trong nước ấm (theo 2 sôi/3 lạnh) một đêm trước khi làm thí nghiệm (nhằm làm hạt đậu phình to, dễ bóc).

Yêu cầu học sinh vẽ lại hình vẽ quan sát và chú thích các bộ phận bên trong của hạt đậu. Nếu học sinh chưa chú thích đúng cho hình vẽ quan sát thì giáo viên khoan vội chỉnh sửa thuật ngữ.

Học sinh tiến hành tách hạt đậu để quan sát và ghi chép vào vở thực hành.
Bước 5: Kết lun và hp thc hóa kiến thc
Sau khi cả lớp thực hiện quan sát, vẽ hình, chú thích xong thì giáo viên cho học sinh quan sát thêm một tranh vẽ phóng to cấu tạo bên trong hạt đậu có chú thích (phóng lên màn hình bằng máy chiếu hoặc treo tranh) hoặc cho học sinh quansát hình vẽ trong sách giáo khoa nếu có (phương pháp nghiên cứu tài liệu).

Lưu ý: trong quá trình học sinh vẽ hình và thực hiện thí nghiệm, nếu sách giáo khoa có hình vẽ tương ứng thì không cho học sinh mở sách giáo khoa để tránh việc các em không quan sát mà chỉ sao chép lại hình vẽ trong sách ra vở thực hành.

Học sinh quan sát tranh vẽ về cấu tạo bên trong của hạt đậu, vẽ lại hình và ghi chú vào vở thực hành. Lúc này học sinh sẽ tự điều chỉnh các thuật ngữ khoa học cần chú thích trong hình vẽ mà các em làm chưa đúng.
Giáo viên giới thiệu cấu tạo bên trong của hạt đậu với hình vẽ khoa học có sẵn hoặc hình tự vẽ (nếu trường hợp không có tranh vẽ in sẵn). Giáo viên lưu ý học sinh một số chú thích về thuật ngữ khoa học trong quá trình quan sát, vẽ tranh. Để khắc sâu kiến thức cho học sinh, giáo viên quay lại các biểu tượng ban đầu trước khi học kiến thức của học sinh còn lưu trên bảng cùng với các câu hỏi nghi vấn ở bước 3 đã đề xuất.Thông qua đó giáo viên khéo léo nhấn mạnh cho học sinh với hoạt động thí nghiệm mà học sinh đề xuất (tách hạt đậu ra để quan sát) chính học sinh có thể tìm ra câu trả lời cho các câu hỏi nghi vấn đồng thời chỉ cho các em thấy sau quá trình học về cấu tạo bên trong của hạt đậu các em đã có hình vẽ chính xác hơn về cấu tạo bên trong của hạt đậu so với các hình vẽ biểu tượng ban đầu. Học sinh đối chiếu lại với các biểu tượng ban đầu về cấu tạo bên trong của hạt đậu để khắc sâu thêm kiến thức.

Vẽ lại cấu tạo bên trong của hạt đậu vào vở thực hành.

Rss.jpg
Mời bạn đón đọc các bài viết tiếp theo bằng cách đăng kí nhận tin bài viết qua email hoặc like fanpage Thuvienkhoahoc.com để nhận được thông báo khi có cập nhật mới.

Nguồn

Liên kết đến đây