Khoa học hóa cách suy nghĩ, làm việc, học tập/Chương 2.5

Từ Thư viện Khoa học VLOS
Bước tới: chuyển hướng, tìm kiếm

 Mục lục - Lời mở đầu - Chương 1 - Chương 2 - Chương 3 - Chương 4

 

Phần: 1.1 - 1.2 - 1.3 - 1.4 - 1.5 - 1.6 - 1.7 - 2.1 - 2.2 - 2.3 - 2.4 - 2.5 - 3.1 - 3.2 - 3.3 - 3.4 - 3.5 - 3.6 - 4.1 - 4.2 - 4.3 - 4.4 - 4.5 - 4.6

TÍNH KHẨN TRƯƠNG

“Ban ngày thì mải đi chơi, Tối lặn mặt trời bỏ thóc vào rang”

Có tính khẩn trương là hành động ngay sau khi đã quyết định.

Một việc có ích nếu không làm ngay, thì ngày mai, ngày kia, nó sẽ kéo dài không thể thành hiện thực. Thực tế đời sống sẽ lôi cuốn ta vào việc khác, buông lơi hẳn việc ban đầu.

Mỗi khi thấy nảy sinh một ý nghĩ tốt, có ích, thực hiện được ta làm kế hoạch và thực hiện ngay. Ta sẽ tạo nên một hứng thú tinh thần do kiểm tra ngay được ý nghĩ, dự kiến của mình trong thực tế. Hứng thú này rất cần thiết cho việc tiếp tục công việc sau này. Thành quả đầu tiên của mọi lao động, chân tay hay tri óc, đều có tính chất kích thích đáng kể.

Bắt tay ngay vào việc, trước hết sẽ hạn chế được thời gian trù trừ, phân vân, một thứ thời gian “không sản xuất”, và bảo đảm thời gian thực hiện kế hoạch. Kế hoạch tuần phải thực hiện ngay từ ngày thứ hai. Kế hoạch tháng phải thực hiện ngay từ ngày mồng một.

Chính nhở tính khẩn trương mà nhà bác học Otto Schmitdt khi đặt kế hoạch hoạt động cho cả đời cần tới 150 năm, đã hoàn thành kế hoạch trong 50 năm trước khi ông chết, tăng năng suất lao động được 300 phần trăm.

Tính khẩn trương liên quan trực tiếp tơi năng suất lao động. Từ đầu thế kỷ, Lênin đã nói: chủ nghĩa xã hội sẽ thắng chủ nghĩa tư bản ở chỗ năng suất lao động tăng cao của đội ngũ công nhân có ý thức.

Không riêng tính khẩn trương trong sản xuất có ý nghĩa chính trị quan trọng mà từ giữa thế kỷ này, khi khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, tính khẩn trương trong khoa học cũng có ý nghĩa như thế.

Cuộc chạy đua trong phát minh khoa học đang tiếp diễn từng giờ từng phút trong các phòng thí nghiệm ở nhiều nước. Phát minh lớn về khoa học trong năm tới, giải thưởng Nôben về khoa học sang năm sẽ thuộc nhà khoa học nước nào? Đây cũng là một vấn đề mà chính phủ nhiều nước tiên tiến quan tâm.

Không phải không có lý do mà người ta tìm cách tăng hiệu năng của các thiết bị thí nghiệm, hiện đại hoá công tác thông tin khoa học, để nâng cao năng suất nghiên cứu.

Trước kia, một công trình khoa học cần hai năm để hoàn thành trong một phòng thí nghiệm cổ điển thì nay chỉ cần tới sáu tháng trong một phòng thí nghiệm hiện đại. Trược kia, phải bỏ hàng tháng để tìm tư liệu tham khảo cho một đề tài nghiên cứu, thì nay với máy xử lý tin tự động, chỉ cần vài giờ.

Có nhà chính trị đã nói: Cuộc chạy đua giữa hai hệ thống tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa thực chất tiếp diễn trong phòng thí nghiệm.

Có tính khẩn trương là khi bắt tay ngay vào công việc luôn luôn chú ý hợp lý hoá thao tác, thủ thuật để rút ngắn thời gian hoàn thành.

Đứng trước bàn tiện, người công nhân khẩn trương luôn suy nghĩ về cách thao tác mũi dao, cách lắp gá...để làm sao tăng được số lượng sản phẩm trong thời gian quy định mà giữ vững chất lượng sản phẩm.

Nhà khoa học bố trí quan sát thí nghiệm thế nào để trong thời gian nhất định thu được nhiều số liệu nhất.

Người sinh viên suy nghĩ cải tiến phương pháp học thế nào để có thể thuộc bài trong một giờ trong khi các bạn phải bỏ tới hai giờ.

Nhà vật lý học Lanđao đã có nói: Vì cuộc sống rất ngắn ngủi, chúng ta không thể cho phép mình phung phí thời gian vào những việc không có hiệu quả.

Có tính khẩn trương là biết tranh thủ công việc để hạn chế thời gian chết trong lao động. Người kỹ thuật viên khẩn trương, trong rất nhiều việc của phòng thí nghiệm, nếu việc đang làm phải ngừng lại vì một sự cố nào đó, sẵn sàng làm một việc khác để khỏi lãng phí thời gian.

Người ta kể lại, trước kia, lúc đọc sách, bác Hồ thường kết hợp luyện tập bắp cơ tay bằng cách bóp nhịp nhàng một hòn đá.

Nhiều công nhân ưu tú ở nước ngoài đã tập sử dụng thành thạo hai tay với hai cơ - lê để vặn hai ê-cu cùng một lúc.

Nhiều thiên tài khoa học, Niutơn, Đácuyn, Paxtơ đều có khả năng suy nghĩ đồng thời về nhiều vấn đề khoa học có liên quan với nhau. Do đó mà đã nảy sinh những phát minh lớn ta đã biết trong khoc học.

Có tính khẩn trương là rút kinh nghiệm kịp thời trong công việc.

Khi tiến hành một việc gì, nhất là việc mới làm lần đầu, ít khi ta thành công ngay vì chưa tính được hết các điều kiện bảo đảm cho việc thực hiện.

Trước mỗi khó khăn, ta phải suy nghĩ vượt khó và biện pháp để vượt khó là một kinh nghiệm giúp ta xử lý những khó khăn tương tự sau này.

Cứ rút kinh nghiệm từng việc như vậy, ta mới có số vốn tăng dần các kiến thức giúp việc xử lý các khó khăn trong nhiều hoàn cảnh.

Tính khẩn trương sẽ giúp ta tích luỹ nhanh những kinh nghệm trong công việc, nâng cao nhanh chóng trình độ công tác của từng người.

Có tính khẩn trương còn là phổ biến kịp thời kinh nghiệm tốt cũng như xấu để thúc đẩy công tác tiến lên.

Người nghiên cứu phải thông tri kịp thời kết quả nghiên cứu cho các đồng nghiệp, người công nhân phải kịp thời cải tiến kỹ thuật cho các bạn nghề.

Công tác khoa học kỹ thuật hay sản xuất tiến nhanh hay chậm tuỳ thuộc tốc độ của sự thông tin này.

Không nên lẫn tính khẩn trương với tính vội vàng hấp tấp.

Khẩn chương là hành động ngay sau khi đã suy nghĩ, cân nhắc kỹ càng. Vội vàng hấp tấp là hành động ngay, không cần suy nghĩ gì cả. Tính khẩn trương dẫn tới thành công, còn vội vàng hấp tấp đi tới chỗ hỏng việc.Người xưa đã có câu: Hối bất cập. Ngày nay ta thường nói “nhanh hẩu đoảng” chính là để chỉ tính vội vàng hấp tấp này.

Một số người không có tính khẩn trương thường tự an ủi mình là người thận trọng. Thất bại, họ chỉ tự lừa. Lề mề chậm chạp và thận trọng là hai phạm trù khác hẳn nhau.

Lề mề chậm chạp và thận trọng là hai phạm trù khác hẳn nhau.

Lề mề chậm chạp là khi đã quyết định rồi không hành động ngay. Còn tính thận trọng buộc người ta phải suy nghĩ, biết trước sẽ phải làm gì và sẽ làm cái gì khi đã quyết định.

Tính thận trọng là cần thiết để hành động có kết quả. Nhưng thận trọng quá mức lại có hậu quả không hay. Nó làm cho con người nhút nhát, sợ hãi không dám hành động ngay. Như vậy, cũng sẽ chậm việc.

Hiện nay, tính lề mề thiếu khẩn trương khá phổ biến. Còn tình trạng vừa lao động vừa chơi, việc đáng làm một giờ kéo dài ra hai, ba giờ. Công tác lề mề đủng đỉnh. Công văn, chỉ thị giửi tới chưa cần đọc. đơn từ chưa cần xem ngay.

Khi giải quyết một vấn đề gì đòi hỏi suy nghĩ, thì gác lại không trù trừ, để “nghiên cứu”. Tất cả thái độ không khẩn trương trên đây tạo cho chúng ta một trí tuệ, một tác phong chậm chạp dần dẫn ta tới chỗ “lưới trí tuệ”, ngại lao động, hậu quả là công việc trì trệ và kế hoạch không hoàn thành.

Tính khẩn trương phải được rèn luyện từ lúc còn ở nhà trường.

Theo lời kể, khi Lênin còn nhỏ, ông bố nhận xét thấy con mình học cái gì cũng dễ dàng quá. Ông luôn giao những công việc mới, những sách mới cho Lênin phân tích. Lênin vừa đọc xong cuốn sách này, đã nhận ngay cuốn khác sau khi ông bố đã đánh giá phẩm chất của công việc và báo cho con.

Có lẽ nhờ đó mà Lênin có một tính khẩn trương phi thường trong mọi việc và một năng suất lao động hiếm có.

Phải tập luyện tính khẩn trương ngay trong sinh hoạt hàng ngày.

Mỗi tối, ta đều suy nghĩ về một số việc sẽ làm ngày mai và ghi vào sổ tay. Hôm sau, phải tranh thủ thực hiện các việc đã định. Nếu thấy thì giờ chưa được sử dụng hết, tăng thêm việc cho ngày tới.

Đã quyết định tập thể dục theo đài thì khi nghe báo thức ta vùng dậy ngay không trù trừ một phút.

Khi gặp một kiến thức hay, một ý nghĩ có ích, phải ghi ngay vào sổ tay.

Niutơn miệt mài nghiên cứu về vấn đề hấp dẫn vũ trụ trong 20 năm trời. Nhiều khi, đang đi dạo ở ngoài vườn, bỗng trong óc ông nảy sinh một ý nghĩ về vấn đề nghiên cứu. Thế là ông chạy vội về phòng làm việc và cứ đứng mà viềt sổ nhật ký. Có khi đang ngủ chợt thức giấc, ông cũng nhảy choàng dậy tời bên bàn làm việc.

Người ta cũng kể, thông thường ban đêm, khi tỉnh giấc, có ý nghĩ gì hay, Bác Hồ đều dậy, bật đèn, ghi vào sổ. Có người hỏi. Bác nói: Ý nghĩ hay thường đến lúc yên tĩnh, phải ghi ngay. Nếu để đến mai, có khi quên mất.

Từ Đông sang Tây, người xưa đã có câu rất hay: Việc làm được hôm nay chớ để ngày mai. Ca dao ta cũng có câu chế giễu người thiếu tính khẩn trương: Ban ngày thì mải đi chơi, tối lặn mặt trời bỏ thóc vào rang.

Phong cách khoa học không bẩm sinh mà do rèn luyện bền bỉ mới có.

Việc rèn luyện này phải bắt đầu ngay từ lúc nhỏ. Ở cấp một, các em phải được tập luyện thói quen trật tự trong khi học cũng như chơi.

Sang cấp hai, trong học tập và sinh hoạt, đã phải bồi dưỡng tính kế hoạch và tính liên tục. Tới cấp ba, phải rèn luyện thêm tính khẩn trương và khả năng tập trung chú ý.

Không nên để lúc người thanh niên bắt đầu vào đời hay tiếp tục học ở đại học, mới đề cập tới việc rèn luyện này. Lúc đó, công sức sẽ phải bỏ ra nhiều hơn. Cái yếu tố kìm hãm đáng kể sự tiến hoá của con người chính là “thói quen”. Tập một thói quen mới dễ dàng hơn sửa một thói quen xấu.

Lặp lại một hành động sẽ gây thói quen. Thói quen này lúc đầu chỉ mỏng manh như sợi tơ nhện nhưng sau cùng sẽ bền chắc như dây cáp sắt.

Liên kết đến đây

Xem thêm liên kết đến trang này.